دولت بهار: روابط ايران و تركيه طي دو سال آخر دولت دكتر احمدي‌نژاد، رو به سردي و تنش نهاده و به خصوص دكتر احمدي‌نژاد به شدت از اقدامات اردوغان و دولتش در رويدادهاي سوريه دلگير شده و انتقاد مي‌كرد.


دولت بهار - اسلام ذوالقدرپور/ طي چند هفته اخير، برخي رسانه‌هاي ايراني به تغيير سياست‌هاي تركيه در سوريه پرداخته و مدعي تغيير سياست‌هاي تركيه در قبال رويدادهاي سوريه و موضع‌گيري دولت تركيه و به خصوص عبدالله گل رئيس جمهور اين كشور به نفع حكومت بشار اسد بر عليه گروه‌هاي جنگجوي تروريست شدند.
اين فضاي خوش‌بيني به تغيير رويكرد احتمالي تركيه در قبال سوريه، به خصوص در ايران كه تا قبل از سال ۲۰۱۱ و تحولات بيداري اسلامي، هميشه در تصور همسويي و همگرايي تركيه با منافع و سياست‌هاي خود به سر برده و بعد از آغاز به كار دولت يازدهم در ايران نيز مجدداً رواج يافته را بايد با رويكردي غير منفعلانه و با توجه به ماهيت و هويت ساختار كارگزار تركيه مورد بررسي قرار داد.
با توجه به اقدامات و رويكردهاي چهار سال اخير در تركيه به خوبي مي‌توان نشانه‌هاي هويت غربگراي مركزمحور اردوغان و نيز دولت وي در رويدادهاي داخلي، منطقه‌اي و جهاني را مشاهده نموده و به صراحت از هويت غربگراي مركزمحور اردوغان و دوستانش، سخن گفت.
البته نبايد فراموش كرد هويت و ماهيت اصلي اردوغان طي حدود هفت سال اول حاكميت دولت حزب عدالت و توسعه در تركيه را با لايه‌اي از اسلامگرايي ظاهري پوشانده بود و با توسل به اقدامات تبليغاتي و ظاهري، سعي در پنهان‌سازي هويت غربگراي دولت تركيه داشت.
همين لايه ظاهري و فريب‌كارانه اسلامگرايي بود كه موجب فريب ايرانيان شد و اردوغان توانست در تحولات بيداري اسلامي به تهديد منافع ايران در منطقه و جهان پرداخته و حتي خسارات جبران ناپذيري به ايران وارد نمايد. دولت دهم و شخص دكتر احمدي‌نژاد رئيس جمهور وقت ايران به شدت به اقدامات اردوغان واكنش نشان داده و در قبال آنها موضع‌گيري نمود كه استقبال سرد دكتر احمدي‌نژاد از رجب طيب اردوغان در بهار ۱۳۹۱ را مي‌توان اوج اين واكنش ايران به تركيه دانست.
آيا دولت يازدهم در توهم و خوش‌خيالي نسبت به رويكرد اردوغان قرار گرفته است؟
آيا اردوغان و دولتش به تغيير رويكرد در سوريه دست زده‌اند؟
دولت دكتر روحاني از اردوغان غربگرا، چه انتظاراتي دارد؟
اردوغان و دولتش طي حدود سه سال جنگ تروريست‌ها بر عليه دولت قانوني سوريه، همواره به شدت و در گستره‌اي وسيع به حمايت همه جانبه از گروه‌هاي تروريستي و جنگ‌طلب در سوريه پرداخته، مستمراً و يك‌جانبه به متهم نمودن و محكوميت دولت بشار اسد اقدام كرده‌اند!
مرز تركيه با سوريه به طول ۸۷۷ كيلومتر كه طولاني‌ترين مرز خشكي تركيه با همسايگانش نيز مي‌باشد، طي چند سال اخير و به ويژه ازسال ۲۰۱۱ و آغاز تحولات بيداري اسلامي در منطقه، به گذرگاهي براي ورود تروريست‌ها به سوريه و حمايت و پشتيباني از تروريست‌ها تبديل شده است. تركيه طي چند سال اخير به حامي و پشتيبان تروريست‌هاي منطقه و به خصوص گروه‌هاي تروريستي سوريه تبديل شده و مرزهاي اين كشور نيز از آغاز تحولات سوريه، به محلي براي اقدام بر عليه دولت سوريه تبديل شده است.
دولت تركيه و به خصوص اردوغان، داوداوغلو و عبدالله گل به شدت بر عليه دولت قانوني سوريه و شخص بشار اسد موضع‌گيري نموده و ضمن متهم نمودن وي به قتل و كشتار مردم سوريه، خواهان كناره گيري بي‌شرط و قيد اسد از حكومت شده‌اند!
اقدامات دولت اردوغان بر عليه حكومت سوريه، با آرزوها و طرح‌هاي بلندپروازانه و مذهبي اردوغان همسو بوده است به نحوي كه تمام كارشناسان و مردم به خوبي به نيات برتري جويانه مذهب اهل سنت و كسب پرستيژ و كاريزماي اهل سنت از سوي اردوغان پي برده‌اند.
اين تقابل مذهبي و قومي اردوغان حتي از سوي پرسش شوندگان نظرسنجي دانشگاه فاتح استانبول كه در كشورهاي عراق، سوريه، تونس، ليبي، مصر، لبنان، اسرائيل و فلسطين صورت گرفته نيز مورد اشاره و تأييد قرار گرفته است، به نحوي كه در تعيين سياست خارجي دولت اردوغان، حدود ۵۳ درصد پرسش‌شوندگان اعلام و تأييد كرده‌اند كه سياست خارجي تركيه، سياستي فرقه‌اي و مذهبي به طرفداري از اهل سنت در سوريه و منطقه مي‌باشد.۱
اقدامات دولت تركيه بر عليه دولت سوريه و به خصوص در زمينه اعزام تروريست‌ها به داخل سوريه، حمايت مالي، نظامي و تسليحاتي از تروريست‌ها و ضديت با دولت سوريه و آرزوي تسلط بر سوريه، چنان بر اردوغان و دوستانش مستولي شده بود كه هر روز به بهانه‌اي خواهان حمله نظامي اروپا و امريكا به سوريه مي‌شوند.
درخواست تركيه براي استقرار سامانه موشكي پاتريوت اروپا ناتو در مرزهاي مشترك با سوريه و سپس درخواست صريح احمد داود اوغلو وزير امورخارجه تركيه از امريكا و اروپا براي حمله به سوريه كه مي‌گويد بايد جامعه بين‌المللي نيز در اين راستا تلاش كند، بهترين راهي كه ما در شرايط فعلي مي‌بينيم دخالت نظامي براي دفاع از حقوق بشر است ۲، نشان مي‌دهد كه دولت تركيه، تنها به دنبال سقوط دولت قانوني بشار اسد و ايجاد دولت دست نشانده خود در سوريه است.
اين‌گونه بود كه روابط ايران و تركيه طي دو سال آخر دولت دكتر احمدي‌نژاد، رو به سردي و تنش نهاده و به خصوص دكتر احمدي‌نژاد به شدت از اقدامات اردوغان و دولتش در رويدادهاي سوريه دلگير شده و انتقاد مي‌نمود.
اما دولت يازدهم از آغاز كار خود، رابطه بيشتر و گسترده‌تر با تركيه را در سرلوحه كار خود قرار داده است. دولت دكتر روحاني، مدعي اصل تكريم در سياست خارجي ايران شده‌اند در حالي كه نشانه‌اي از تكريم در سياست تركيه در قبال ايران نمي‌توان مشاهده نمود به جز سياست منفعت طلبانه و سود محور تركيه در بعد روابط اقتصادي با ايران!
دكتر حسن روحاني در آذر ماه ۱۳۹۰ و زماني كه هنوز حتي از كانديداتوري ايشان براي انتخابات رياست جمهوري يازدهم هم خبري نبود، به صراحت به انتقاد از دولت اردوغان پرداخته و در پاسخي محكم به مواضع تركيه در سوريه، مي‌گويد تلاش دارند در سوريه حكومتي را كه مدنظر خودشان است بر سر كار بياورند و در اين رابطه شاهد تلاش عربستان و قطر هستيم و حتي شاهد تحركات تركيه نيز مي‌باشيم كه معتقدم تركيه در اين خصوص پا را از مرز خود فراتر گذاشته است .۳
دكتر روحاني كه در سال ۱۳۹۰ به صراحت از دولت تركيه انتقاد نموده است، اكنون كه دولت يازدهم را تشكيل داده و رياست مي‌نمايند، با تغيير سياست خود به برقراري رابطه گسترده با دولت تركيه فكر مي‌كنند. اين تغييرات را مي‌توان در تلاش دولت يازدهم در انجام سفرهاي متقابل دوجانبه در سطح وزيران و حتي مسئولين دو دولت مشاهده نمود، آنهم زماني كه دولت اردوغان در تركيه به مشكلات فراواني گرفتار شده و اردوغان در گردابي از مشكلات مانند فساد مالي، شكست در سوريه، ناآرامي و اعتراضات داخلي و … گرفتار شده است.
اين تغيير سياست دولت ايران در قبال دولت تركيه و در واقع توهم و خوش‌خيالي مسئولين سياست خارجي ايران در قبال تركيه را مي‌توان نوعي خودفريبي ايراني دانست، زيرا دولت تركيه و مسئولين آن همچنان به دنبال همان سياست‌هاي ضد‌‌ايراني خود در سوريه هستند، به خصوص آنكه دولت اردوغان همچنان به دفاع از تروريست‌هاي سوريه مي‌پردازد. نمونه بارز اين سياست‌هاي فريب‌كارانه تركيه را مي‌توان در سخنان احمد داود‌اوغلو در كنفرانس ژنو ۲ در سوئيس مشاهده نمود، آنجا كه مي‌گويد مخالفان سوريه ثابت كردند كه نماينده ملت سوريه هستند و مبارزه مي‌كنند و به دنبال دستيابي به راه حلي براي بحران سوريه هستند. ده ها هزار تروريست در جهان مي‌خواهند كه در سوريه پناهگاه امني براي خود بيابند و همه ما مي‌دانيم كه در سوريه چه كساني تروريست هستند .۴
در حالي كه دولت تركيه به شدت به دنبال به دست آوردن منافع خود در مسايل منطقه و به خصوص رويدادهاي سوريه بوده و با جديت به دنبال سرنگوني دولت قانوني سوريه و ضربه زدن به منافع، پرستيژ و جايگاه ايران به عنوان حامي دولت قانوني بشار اسد و حزب‌الله لبنان مي‌باشد، برخي مسئولين خوش‌خيال و متوهم ايراني به فكر همسويي و همراهي با تركيه بوده و روابط گرم با اردوغان را در سرلوحه كار خود قرار داده‌اند!
به نظر مي‌آيد مسئولين سياست خارجي ايران در دولت يازدهم نيز مجدداً در دام حيله‌هاي اردوغان و داوداوغلو افتاده اند.
منابع :
۱- پايگاه خبري تحليلي المانيتور.۲۳/۶/۲۰۱۳، به آدرس:
http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2013/06/turkish-survey-arab-elites-foreign-olicy.html ixzz2XOYw3RZj
2- خبرگزاري دانشجويان ايران ايسنا . ۱/۹/۱۳۹۱٫ به آدرس:
http://isna.ir/fa/news/91080100458
3- خبرگزاري دانشجويان ايران ايسنا . ۲۲/۹/۱۳۹۰٫ به آدرس:
http://www.isna.ir/fa/news/9009-13297
4- پايگاه خبري تحليلي فردا .۲/۱۱/۱۳۹۲، به آدرس:
http://www.fardanews.com/fa/news/318409