احمدی نژاد؛ گذار از دیپلماسی سنتی به دیپلماسی عمومی

دولت بهار: واقعیت آن است که دستگاه رسمی دیپلماسی دولت نهم و دهم ، هیچگاه نتوانست پاسخی متناسب و به هنگام به مطالبه رییس جمهوری سابق در تحول دستگاه دیپلماسی از «دیپلماسی رسمی و سخت افزاری» به «دیپلماسی عمومی و نرم افزاری» ارائه دهد و بر همین اساس است که رییس جمهوری سابق بعد از ۵ سال دولتداری، زبان به انتقاد گشود و از نهادینه نشدن «تغییر نگاه سیاست‌ خارجی» در وزارت امور خارجه سخن گفت که « باید نهادینه شود» .

 


دولت بهار/ دکتر عبدالرضا داوری:
 ۱-دکتر محمود احمدی نژاد ۲۷ شهریور ۸۹ و پیش از عزیمت به نیویورک، در مصاحبه با روزنامه ایران ، نکات مهمی را در خصوص دستگاه دیپلماسی ابراز نمود. رییس جمهوری سابق در پاسخ به سؤالی درباره ارزیابی‌اش از وضعیت وزارت خارجه به عنوان دستگاه دیپلماسی گفت:« سیاست خارجی در وزارت خارجه تنظیم نمی‌شود، گرچه وزارت خارجه پیشنهاد می‌دهد و مسائل را پیگیری می‌کند، اما در واقع وزارتخانه مجری سیاست‌های خارجی است، یعنی بخش مهمی از بار اجرای تصمیمات سیاست خارجی در حیطه وزارت امور خارجه است. البته مرکز هماهنگی فعالیت‌های خارج از کشور هم هست. اگرچه متأسفانه نهادهایی داریم که بدون هماهنگی عمل می‌کنند. موضوع مهم این است که تغییر نگاهی که در سیاست‌ خارجی رخ داده، باید در وزارت خارجه نهادینه شود . بالاخره چندین سال این وزارتخانه بر مسیر همراهی با معادلات جهانی حرکت کرده، حالا بناست تحول رخ دهد، البته تحولاتی نیز شروع شده که من امیدوارم این تحولات به سرعت جلو برود. ساختار وزارت خارجه، تشکیلات سفارتخانه‌ها و درجه‌بندی آنها باید عوض شود. همچنین ارزیابی‌ها و ادبیات دیپلماتیک باید تغییر کند که این کار آغاز شده و من امیدوارم با سرعت ادامه پیدا کند و تکمیل شود. »دکتر احمدی‌نژاد در همین مصاحبه نارضایتی خود از عملکرد وزارت خارجه را با بیانی نجیب ابراز نمود و تلویحا از «کم کاری» و «کندی» وزارت خارجه در مسیر توفنده سیاست خارجی دولت انتقاد کرد . در همین رابطه رییس جمهوری سابق در پاسخ به این سؤال که آیا دستگاه دیپلماسی انتظارات شما را برآورده کرده است، گفت: «بالاخره در سیاست خارجی همه با هم کمک می‌کنیم و کار را جلو می‌بریم.»
۲-سیاست خارجی دولت نهم و دهم ، سیاست خارجی ممتازی در تاریخ جمهوری اسلامی ایران محسوب می شود. که این موضوع مستقیما به «کاریزمای» احمدی نژاد و استراتژی وی در بهره گیری از «دیپلماسی عمومی» یا « دیپلماسی خط ۲ »مرتبط است. احمدی نژاد در دوران ریاست جمهوری خود ، با تحرک کاریزماتیک گسترده و پرنشاط در عرصه بین المللی ، ضمن تأثیر گذاری بر نگرشهای عمومی‌‌برای شکل‌دهی و اجرای سیاستهای عادلانه بین المللی و همچنین تجدید نظرطلبی در وضعیت موجود اداره جهان با ارائه پیشنهاد نامگذاری دهه دوم قرن ۲۱ ، به دهه "مدیریت مشترک جهان" از سوی سازمان ملل به نحو مطلوبی توانست از اسلام، نظام و انقلاب دفاع کند و پیام ملت ایران را در جهان پژواک دهد تا آنجا که در تمامی محافل دیپلماتیک ، جمله معروف «احمدی نژاد یک رسانه است» به عنوان شاه کلید دیپلماسی عمومی دولت ایران شناخته می شود. از ابتدای دولت نهم ، «دیپلماسی عمومی» مبتنی بر قدرت نرم انقلاب اسلامی مورد اهتمام دکتر احمدی نژاد قرار گرفت. در واقع احمدی نژاد از آغاز دوره ریاست جمهوری خود ، گذار از دیپلماسی سنتی به دیپلماسی عمومی را در دستور کار خود قرار داد که بتواند با عبور از « دیپلماسی سخت افزاری» ، استفاده از ظرفیت‌های «نرم افزاری» نظیر ظرفیت های دانشگاهی، رسانه‌ای، اجتماعی و استفاده از چهره ها و گروههای مرجع ... را به عنوان مولفه های اصلی «دیپلماسی عمومی» در مسیر پیشبرد اهداف ملی و تقویت منافع ملی در عرصه بین المللی را به کار بندد. احمدی نژاد در رویکرد دیپلماتیک دولت خود ، در نظر داشت اهداف ملی را زیر پوست سیاست خارجی رسمی و از طریق تاثیرگذاری بر افکار عمومی محلی ، منطقه ای و بین المللی دنبال نموده و از طریق مدل سازی و صورت بندی دکترین "مدیریت مشترک جهانی" زمینه را برای تحقق یک الگوی عادلانه برای اداره جهان و رفع چالشهای گسترده بین‌المللی فراهم کند.الگویی که هزاره سوم را به هزاره ظهور همه خوبیها و زیباییها و استقرار عدالت تبدیل می نماید.
۳- واقعیت آن است که دستگاه رسمی دیپلماسی دولت نهم و دهم ، هیچگاه نتوانست پاسخی متناسب و به هنگام به مطالبه رییس جمهوری سابق در تحول دستگاه دیپلماسی از «دیپلماسی رسمی و سخت افزاری» به «دیپلماسی عمومی و نرم افزاری» ارائه دهد و بر همین اساس است که رییس جمهوری سابق بعد از ۵ سال دولتداری، زبان به انتقاد گشود و از نهادینه نشدن «تغییر نگاه سیاست‌ خارجی» در وزارت امور خارجه سخن گفت که « باید نهادینه شود» . رییس جمهوری سابق بعد از ۵ سال دولتداری از «همراهی دیرینه وزارت امور خارجه با معادلات جهانی» گلایه کرد و گفت :«حالا بناست تحول رخ دهد.» رییس جمهوری سابق بعد از ۵ سال دولتداری از ضرورت تغییر «ساختار وزارت خارجه، تشکیلات سفارتخانه‌ها و درجه‌بندی آنها و همچنین ارزیابی‌ها و ادبیات دیپلماتیک» سخن گفت که«باید تغییر کنند».این همه بخشی از مطالبات رییس جمهوری سابق از دستگاه رسمی دیپلماسی بود که تا پایان دولتش بر زمین ماند.